काठमाडौँ । आमनिर्वाचनका लागि उम्मेदवार मनोनयन दर्ताको मिति नजिकिँदै जाँदा देशका प्रमुख तथा साना दलहरू उम्मेदवार छनोटमा तीव्र रूपमा जुटिरहेका छन् ।
फागुन २१ को चुनावका लागि यही माघ ६ गते उम्मेदवार मनोनयन दर्ता गर्नुपर्ने हुन्छ । प्रतिनिधिसभा निर्वाचनका लागि प्रत्यक्षतर्फको उम्मेदवार मनोनयन दर्ता गर्नुपर्ने निर्वाचन तालिकाअनुसार दलहरूलाई समयको दबाब परेको छ । त्यसैले आन्तरिक छलफल, बैठक र शक्ति सन्तुलनको अभ्याससँगै उम्मेदवार टुंग्याउने काम तीव्र बनेको हो ।
सबैभन्दा पुरानो लोकतान्त्रिक दल नेपाली कांग्रेसमा विशेष महाधिवेशनबाट निर्वाचित नयाँ नेतृत्वले उम्मेदवार छनोटलाई प्राथमिकतामा राखेको छ । नयाँ कार्यसमिति गठनलगत्तै बसेका बैठकमा उम्मेदवारको मापदण्ड, क्षेत्रीय सन्तुलन, समावेशिता र जितको सम्भावनालाई मुख्य आधार बनाइने बताइएको छ ।
सभापति गगन थापाले उम्मेदवार छनोट प्रक्रियामा निष्पक्षता र पारदर्शिता कायम गर्ने सार्वजनिक प्रतिबद्धता जनाइसकेका छन् । कांग्रेसभित्र अघिल्लो नेतृत्वकालमा देखिएको गुटगत प्रभावलाई कम गर्दै नयाँ अनुहारलाई अवसर दिने बहस पनि तीव्र छ । यद्यपि, प्रभावशाली नेताहरूले सुरक्षित क्षेत्र खोज्ने प्रयास र स्थानीय तहबाट आएका आकांक्षीहरूको दबाबले निर्णय सजिलो छैन ।
उता, नेकपा एमाले ले उम्मेदवार छनोट लगभग अन्तिम चरणमा पुर्याएको दाबी गरेको छ । पार्टी नेतृत्वका अनुसार अधिकांश निर्वाचन क्षेत्रमा उम्मेदवारको टुंगो लागिसकेको छ । तर, यही प्रक्रियालाई लिएर एमालेभित्र असन्तुष्टि पनि सतहमा आएको छ । वरिष्ठ नेता ईश्वर पोखरेल पक्षले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले एकलौटी रूपमा उम्मेदवार छनोट गरेको आरोप लगाउँदै आएको छ । धेरैजसो क्षेत्रमा ओली निकट नेताहरू मात्र दोहोरिएको भन्दै पार्टीभित्र आन्तरिक लोकतन्त्र कमजोर भएको आलोचना भइरहेको छ । यसले चुनावी अभियानमा कार्यकर्ताको उत्साह र एकतामा कस्तो असर पार्छ भन्ने विषयमा स्वयं एमालेभित्र चिन्ता देखिन्छ ।
वाम गठबन्धनको अर्को घटक नेपाली कम्युनिस्ट पार्टी ले पनि उम्मेदवार छनोटलाई तीव्र पारेको छ । संयोजक पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ र सहसंयोजक माधवकुमार नेपालबीच शक्ति सन्तुलन मिलाएर उम्मेदवार टुंग्याउने प्रयास भइरहेको बताइन्छ । अघिल्लो चुनावमा देखिएको असन्तुलन र विवाद दोहोरिन नदिन नेतृत्व सचेत देखिएको छ । त्यसैले जित्ने सम्भावना भएका पुराना अनुहार र संगठन विस्तारमा योगदान गरेका नयाँ कार्यकर्ताबीच सन्तुलन खोज्ने प्रयास भइरहेको छ ।
नयाँ राजनीतिक शक्तिका रूपमा उदाएको रास्वपा ले देशभरबाट उम्मेदवारको विवरण संकलन गरिरहेको छ । रास्वपाले स्वतन्त्र छवि, पेशागत पृष्ठभूमि र सार्वजनिक विश्वासलाई मुख्य आधार मानेर उम्मेदवार छनोट गर्ने जनाएको छ । पार्टीभित्र प्रारम्भिक चरणमै छनोट मापदण्ड सार्वजनिक गरिएकाले आकांक्षीहरूबीच प्रतिस्पर्धा तीव्र छ । विशेषगरी युवा, पेशेवर र नागरिक आन्दोलनबाट आएका व्यक्तिलाई प्राथमिकता दिने रणनीतिले परम्परागत दलहरूलाई चुनौती दिने आँकलन गरिएको छ ।
त्यसैगरी, राप्रपा पनि आगामी चुनावमा एकढिक्का भएर जाने तयारीमा उम्मेदवार छनोटमा जुटेको छ । पार्टी नेतृत्वले विगतका विभाजन र आन्तरिक मतभेदलाई चुनावअघि नै व्यवस्थापन गर्ने प्रयास गरेको छ । राजसंस्था, हिन्दु राष्ट्रजस्ता मुद्दालाई लिएर स्पष्ट धारणा बोकेका उम्मेदवारलाई अघि सार्ने रणनीति बनाइएको बताइन्छ ।
यी प्रमुख दलहरू मात्र होइन, अन्य नयाँ तथा साना दलहरू पनि उम्मेदवार छनोटको गृहकार्यमा सक्रिय छन् । कतिपय दलहरू गठबन्धनको सम्भावनालाई ध्यानमा राख्दै अन्तिम निर्णय रोकिरहेका छन् भने केहीले एकल प्रतिस्पर्धाको तयारी थालेका छन् । समग्रमा, मनोनयन दर्ताको समय नजिकिँदै जाँदा उम्मेदवार छनोट प्रक्रिया अझ तीव्र हुने र त्यससँगै दलभित्रका आन्तरिक राजनीति, असन्तुष्टि र रणनीति खुल्दै जाने संकेत देखिएको छ ।
